drink

Η ΛΗΨΗ ΥΓΡΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ

Posted on 26 Οκτωβρίου, 2014 by admin

Η ΛΗΨΗ ΥΓΡΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ

 

ΝΕΡΟ

            Το νερό είναι μία απλή ένωση στην οποία συμμετέχουν 2 άτομα υδρογόνου και 1 άτομο οξυγόνου (H2O) κι όμως τόσο σπουδαία για τις λειτουργίες των ζωντανών οργανισμών, άρα και του ανθρώπου. Ένα τόσο άγευστο, άοσμο υγρό, που είναι το νερό, ακόμα κι αν λείπει κάποιες ώρες από τη διατροφή μας μπορεί να προκαλέσει πολλαπλά προβλήματα.

            Ο άνθρωπος θεωρητικά μπορεί να ζήσει χωρίς νερό 7 ημέρες, σε ιδανικές συνθήκες, ενώ χωρίς φαγητό για κάποιες εβδομάδες. Το νερό αν και δεν έχει από μόνο του θρεπτική αξία χρειάζεται καθότι τα περισσότερα απαραίτητα συστατικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν και να απορροφηθούν από το ανθρώπινο σώμα μόνο μετά την αντίδρασή τους με το νερό.

Όταν γεννιόμαστε αποτελούμαστε κατά 75% από νερό, ενώ όσο μεγαλώνουμε ανάλογα με το φύλο και την ηλικία το νερό μειώνεται περίπου στο 60%. Αυτό από μόνο του δείχνει τη σπουδαιότητα του νερού για τον άνθρωπο.

 

Βιολογική σημασία νερού

Το νερό είναι το θρεπτικό συστατικό με τις πιο σημαντικές λειτουργίες, οι οποίες έχουν ως εξής:

-         αποτελεί τον κυριότερο διαλύτη για τα θρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία, αμινοξέα, γλυκόζη)

-         συντελεί στη θερμορύθμιση του οργανισμού, δηλαδή στη διατήρηση της φυσιολογικής θερμοκρασίας του σώματος

-         συμμετέχει σε πολλές μεταβολικές διαδικασίες του οργανισμού

-         μεταφέρει τα θρεπτικά συστατικά στους ιστούς, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνει τα άχρηστα υποπροϊόντα του μεταβολισμού

-         λειτουργεί ως «λιπαντικό» για την πέψη της τροφής

 

 

 

ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΡΟΣΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΒΑΛΛΟΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ

Αποβαλλόμενο νερό                                                                       Ποσοστό

Ούρα                                                                                                  55%

Νερό κοπράνων                                                                                    5%

Πνεύμονες (εκπνεόμενος αέρας)                                                            10%                        

Δέρμα (άδηλος αναπνοή)                                                                      30%

 

Προσλαμβανόμενο νερό                                                                  Ποσοστό

Υγρά                                                                                                   50%

Νερό τροφών                                                                                       35%

Νερό μεταβολισμού                                                                               15%

 

 

 

 

Ανάγκες σε νερό για τα παιδιά

            Οι καθημερινές ανάγκες σε νερό για τα παιδιά ποικίλλουν ανάλογα με τις συνθήκες διαβίωσης (εξωτερική θερμοκρασία, δραστηριότητα, θερμοκρασίες σπιτιού), αλλά και από την ηλικία και το φύλο (μετά τα 9 έτη ζωής).

 

ΗΛΙΚΙΑ

Λίτρα / ημέρα

1-3 ετών

1,3

4-8 ετών

1,7

Αγόρια 9-13 ετών

2,4

Κορίτσια 9-13 ετών

2,3

ΠΗΓΗ: «Διατροφική Αξιολόγηση», Γιάννης Μανιός, 2006

 

Σε περίπτωση αθλούμενων παιδιών οι ανάγκες σε νερό τροποποιούνται ανάλογα με τον τύπο και τη συχνότητα της άσκησης. Ταυτόχρονα, οι ανάγκες σε υγρά τροποποιούνται και από το συνδυασμό δραστηριότητας και εξωτερικής θερμοκρασίας, πχ αν το παιδί παίζει κάτω από τον ήλιο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, εκτός από αντιηλιακό, χρειάζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα χορήγηση νερού/ υγρών.

 

Αίσθημα Δίψας

            Το αίσθημα δίψας είναι ο κυριότερος ρυθμιστής της ενυδάτωσης του ανθρώπου, το οποίο όμως εκδηλώνεται όταν η απώλεια υγρών ξεπερνάει το 1% φτάνοντας ακόμα και το 2% του συνολικού βάρους, δηλαδή τότε μιλάμε για ήπια αφυδάτωση. Κατά συνέπεια, το αίσθημα δίψας δεν αποτελεί τον πιο καλό τρόπο για να αναγνωρίσει κανείς αν χρειάζεται νερό, καλό είναι λοιπόν σε τακτά χρονικά διαστήματα να καταναλώνει υγρά. Μάλιστα τα παιδιά αποτελούν ευάλωτη ομάδα, όσον αφορά την πιθανότητα αφυδάτωσης, διότι σε αυτές τις ηλικίες ο μηχανισμός της δίψας δεν είναι καλά ανεπτυγμένος.

Έτσι συμβαίνει στα παιδιά να αναπτύσσεται το αίσθημα της δίψας όταν έχει ήδη χαθεί σημαντική ποσότητα υγρών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο εμφανίζουν αφυδάτωση και θερμοπληξία πιο συχνά από τους ενήλικες, καθιστώντας απαραίτητη την έγκαιρη λήψη υγρών, ακόμα και όταν δε διψούν.

           

Γιατί τα παιδιά έχουν ιδιαίτερες ανάγκες σε υγρά;

Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή η κάλυψη των αναγκών των παιδιών σε υγρά γιατί:

- δε χειρίζονται σωστά τις ακραίες θερμοκρασίες όπως οι ενήλικες, καθώς έχουν λιγότερες απώλειες μέσω της εφίδρωσης

-κατά τη διάρκεια της σωματικής δραστηριότητας ανεβάζουν υψηλότερες θερμοκρασίες στον οργανισμό τους καθώς ο «φυσικός ψυκτικός μηχανισμός» του σώματος, που λέγεται εφίδρωση, δε λειτουργεί ακόμα τέλεια

-η επιφάνεια του δέρματός τους είναι μεγαλύτερη σε σχέση με το βάρος τους, με αποτέλεσμα να ευαισθητοποιούνται περισσότερο στις θερμοκρασιακές αλλαγές του περιβάλλοντος.

 

Ποιες οι είναι συνέπειες της αφυδάτωσης στα παιδιά;

            Η αφυδάτωση στα παιδιά είναι πιο συχνή, αλλά και πιο απότομη απ’ ότι στους ενήλικες. Μία απώλεια σωματικών υγρών της τάξης του 2% του σωματικού βάρους μπορεί να προκαλέσει μείωση στην πνευματική και σωματική απόδοση του παιδιού σε ένα ποσοστό της τάξης του 20%, ενώ μία απώλεια 3% των υγρών του σώματος μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε θερμοπληξία.

            Γι’ αυτό το λόγο πρέπει οι άνθρωποι που επιμελούνται τα παιδιά να τα ενθαρρύνουν να καταναλώνουν υγρά ακόμα και αν δε διψούν, καθώς οι μηχανισμοί της δίψας δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένοι σε αυτά. Τα παιδιά νιώθουν δίψα όταν ήδη έχουν χαθεί 1-2% του σωματικού τους βάρους, άρα είναι ήδη …αφυδατωμένα.

            Τα παιδιά κινδυνεύουν να αφυδατωθούν κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν πιο γρήγορα την αύξηση της σωματικής τους θερμοκρασίας. Όμως και το χειμώνα, αν και οξύμωρο, τα παιδιά είναι δυνατό να αφυδατωθούν όταν τα ντύνουμε με πολλά ρούχα παρεμποδίζοντας την εξάτμιση του ιδρώτα, με αποτέλεσμα ο «ψυκτικός μηχανισμός» - εφίδρωση να είναι ανεπαρκής.

 

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ

Ήπια αφυδάτωση (απώλεια υγρών 1-2% του σωματικού βάρους)

Πονοκέφαλος

Μειωμένη απόδοση στα αθλήματα

Μειωμένη πνευματική συγκέντρωση

Δυσκοιλιότητα

Ουρολοιμώξεις

Αύξηση κινδύνου ανάπτυξης λίθων στα νεφρά

Έντονη αφυδάτωση (απώλεια υγρών 3-5% του σωματικού βάρους)

Θολή όραση

Ξηροδερμία

Δυσκολίες στην κατάποση

Μυϊκοί σπασμοί

 

 

 

 

Πρόληψη αφυδάτωσης ασκούμενου παιδιού

            Επειδή ο κίνδυνος αφυδάτωσης των παιδιών γενικά είναι υψηλότερος, αυτό σημαίνει ότι για τα αθλούμενα παιδιά είναι ακόμα μεγαλύτερος, καθώς έχουν  μεγαλύτερες απώλειες σε σωματικά υγρά.

            Οι γυμναστές, οι προπονητές, οι γονείς οφείλουν να ενθαρρύνουν τα παιδιά να καταναλώνουν υγρά κατά τη διάρκεια της άσκησης, σε τακτά χρονικά διαστήματα, ακόμα και όταν δεν αισθάνονται διψασμένα. Κάθε 15-20 λεπτά πρέπει να διακόπτουν για λίγα δευτερόλεπτα τη διαδικασία της άσκησης και να διαθέτουν στα παιδιά υγρά, με βασική προτεραιότητα το νερό. Ασφαλώς, αν η άσκηση είναι έντονη και μεγάλη σε διάρκεια η κάλυψη των υγρών καλό είναι να γίνεται από ισοτονικά ροφήματα χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες (4-8%). Το νερό ή το ισοτονικό ρόφημα είναι πιο εύληπτο όταν είναι δροσερό (8-10ο C), άρα τότε καταναλώνεται πιο εύκολα σε μεγαλύτερες  ποσότητες.

            Το ερώτημα πόσο νερό χρειάζεται το παιδί για την άσκησή του μπορεί να απαντηθεί πολύ εύκολα και πρακτικά με την παρακολούθηση του βάρους πριν και μετά τη δραστηριότητα. Στόχος είναι μετά την άσκηση να ζυγίζει σχεδόν το ίδιο, δηλαδή οι απώλειες να έχουν εξισωθεί με τη λήψη νερού.

 

 

 

Πρόληψη αφυδάτωσης παιδιού …της πόλης

            Τα παιδιά που διαμένουν σε μεγάλα αστικά κέντρα έχουν να αντιμετωπίσουν και αυτά σοβαρούς κινδύνους αφυδάτωσης. Ο σοβαρότερος εχθρός του παιδιού της πόλης είναι το «αδύνατο» αίσθημα δίψας που έχει, κάτι που μπορεί ύπουλα να δημιουργήσει ήπιας μορφής αφυδάτωση. Η ήπια αφυδάτωση οδηγεί στη μειωμένη πνευματική και σωματική απόδοση, με αποτέλεσμα να έχουμε μόνιμα ένα ..οκνηρό και κουρασμένο παιδί.

            Η επαρκής λοιπόν πρόσληψη υγρών εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα, αλλά και από τη συνεχή ενθάρρυνση του παιδιού να λαμβάνει νερό και υγρά, είτε βρίσκεται στο σχολείο, είτε βρίσκεται στο σπίτι. Η μόνιμη παρουσία νερού και υγρών (πχ εμφιαλωμένο μπουκαλάκι νερού, χυμοί φρούτων) στο χώρο μελέτης, παιχνιδιού, σχολείου δημιουργεί συνθήκες πρόληψης της αφυδάτωσης. Αυτό γιατί η εύκολη πρόσβαση σημαίνει και πιθανότερη λήψη υγρών.

            Έτσι η απρόσκοπτη παρουσία υγρών συνοδευόμενη από την ενθάρρυνση για κατανάλωση στους ζωτικούς χώρους του παιδιού (σχολείο, δωμάτιο, σπίτι) μπορεί να αποτελέσει ένα επιπλέον εφόδιο για την καλύτερη απόδοση και επίδοση στις πνευματικές δραστηριότητες, μειώνοντας ταυτόχρονα την επιθετική συμπεριφορά.

            Βέβαια η λήψη νερού και χυμών δε φτάνει από μόνη της να καλύψει τις ημερήσιες ανάγκες σε νερό. Φρούτα, λαχανικά αποτελούν τρόφιμα πλούσια σε νερό, γι’ αυτό καλό είναι να εξασφαλίζεται η παρουσία τους στο ημερήσιο διαιτολόγιο του παιδιού. Υπάρχουν τρόφιμα όπως το καρπούζι, το ροδάκινο, το πεπόνι, το μήλο, το πορτοκάλι το μαρούλι, το αγγούρι,  η ντομάτα που εκτός από θρεπτικά είναι και πλούσια σε νερό (περιέχουν νερό σε ποσοστό μεγαλύτερο του 80%), προσφέροντας στην ενυδάτωση του οργανισμού.

 

ΚΑΛΥΨΗ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ

ΣΧΟΛΙΑ

Νερό

 

1-2 λίτρα ανάλογα με ηλικία και φύλο. Δώστε το σε δροσερή θερμοκρασία, για να το καταναλώσει σε μεγαλύτερη ποσότητα το παιδί

Χυμοί φρούτων-λαχανικών

Προτίμηση στους φυσικούς χυμούς φρούτων και λαχανικών. Αν το παιδί αρνείται να πίνει νερό, αυξήστε την παρουσία δροσερών αραιωμένων χυμών με νερό, γίνεται έτσι πιο εύληπτη η πρόσληψη του νερού

Φρούτα - λαχανικά

Κάλυψη ημερήσιων αναγκών σε φρούτα και λαχανικά. Σε περίπτωση άρνησης πρόσληψης υγρών, αυξήστε τη συνολική ποσότητα φρούτων και λαχανικών στο διαιτολόγιο του παιδιού. Για την καλύτερη ενυδάτωση του παιδιού προτιμήστε φρούτα-λαχανικά πλούσια σε νερό, με υγρασία μεγαλύτερη του 80% (καρπούζι, πεπόνι, ροδάκινο, πορτοκάλι, μήλο, μαρούλι, τομάτα, αγγούρι, μπρόκολο, πράσινα φυλλώδη λαχανικά)

Σούπες- Ζωμοί

Αποτελούν γευστικές και θρεπτικές προτάσεις ενυδάτωσης. Μπορούν να ενταχθούν ακόμα και το καλοκαίρι σε δροσερή μορφή (πχ δροσερές σούπες λαχανικών)

 

 

επιμέλεια:

Δημήτρης Π. Μπερτζελέτος,

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc